30 januari 2010
Interview met Henri Koek
bron: Friesch Dagblad - Gerard Bos
Henri Koek, leraar en coach ineen
Hij is zwemtrainer van het Orca Regionaal Talententeam en leraar op csg Comenius.
Dat die twee werelden prima samengaan, weet Henri Koek (31) als geen ander. En:
hij doet er zijn voordeel mee. Een gesprek met de hoeder van zwemtalent uit Leeu-
warden en omstreken.
,,Pas op voor de fiets”. Henri Koek laat zijn woorden vergezellen door een veront-
schuldigend gebaar nadat hij de voordeur van zijn knusse huisje open heeft ge-
daan. Net boven zijn kruin bungelt een mountainbike. ,,Hoe vaak ik die gebruik?”,
herhaalt hij de vraag. ,,Te weinig.” Een lach klinkt, Koek haalt quasi-serieus zijn
schouders op. Tijdgebrek waarschijnlijk. Althans, dat ligt voor de hand. Want met
zijn drukke bestaan als zwemtrainer en leraar natuurkunde is de week snel gevuld.
Net twintig was-ie, toen hij in 1998 het actieve zwemmen verruilde voor een functie van zwemtrainer. Een topzwemmer was Koek naar eigen zeggen niet. Dat hij een toptrainer zou worden, had hij op dat moment evenmin gedacht. Maar hij werd het wel. De cijfers spreken in zijn voordeel: Koek miste geen enkel nationaal kampioenschap, maakte tijdens junioren-EK’s in Linz en Glasgow deel uit van de trainersstaf van nationale zwembond KNZB en hij werd onbedoeld een boegbeeld van zwemvereniging Orca uit Leeuwarden. Koek tilde diverse talenten naar een hoger niveau, waarvan Ilse Kraaijeveld - die eind 2009 internationaal debuteerde bij de senioren op het EK kortebaan in Istanbul - het meest recente voorbeeld is.
In al die jaren combineerde hij het zwemtrainerschap met een baan als leraar natuurkunde. Want ook in huize-Koek moet de spreekwoordelijke schoorsteen roken. En van een baan als zwemcoach kun je - een uitzondering daargelaten - nu eenmaal niet leven. ,,Maar”, erkent Koek, ,,als ik moest kiezen tussen een fulltime baan als leraar of als zwemcoach, dan wist ik het wel.” Het antwoord laat zich raden: ,,Dat laatste.” In 2001 had hij de kans, bij DWK in Barneveld. ,,Maar dat was te vroeg, ik durfde het niet aan.”
Raakvlakken zwemmen en onderwijs
Denk niet dat de Leeuwarder met tegenzin de gang naar de natuurkundelessen op Comenius maakt. Integendeel. Hij combineert twéé passies. In de praktijk komt zoiets al snel neer op twee volledige banen, vertelt Koek. Alsof het onderwijs al niet zwaar genoeg is, zou je denken, maar de Leeuwarder kan het combineren. Sterker nog, soms maakt hij van ‘tweeën één’. Want dat leraar zijn en het trainerschap diverse raakvlakken hebben, heeft Koek inmiddels aan den lijve ondervonden.
,,Vaardigheden die je als trainer, als coach gebruikt om je zwemmers beter te maken, kun je ook toepassen in het onderwijs”, legt hij uit. ,,Gesprekken voeren over hoe het beter kan, wát er beter kan, hoe ze dat bereiken. Ook op het vlak van motiveren en hoe je zwakke punten kunt verbeteren gebruik ik als leraar ervaringen die ik als zwemcoach opdoe.”
Het mes snijdt echter aan twee kanten. ,,Want”, gaat hij verder, ,,andersom heb je als zwemcoach weer baat bij je beroep als leraar. Zeker omdat ik natuurkunde geef. Voor zo’n vak gebruik je bijvoorbeeld bepaalde programma’s voor het doen van metingen. Die kan ik ook gebruiken voor het zwemmen.”
Koek zit inmiddels in de afrondende fase van een opleiding tot leraar eerstegraads. Hij begon ooit als tweedegraads docent in de onderbouw en gaf les aan leerlingen op diverse onderwijsniveau’s. Op dit moment is hij docent in de bovenbouw van de havo. Het omgaan met leerlingen van diverse niveau’s en diverse leeftijden lijkt niet alleen een ideale basis voor het zwemtrainer zijn, het ís het ook.
Pubers
,,Het gaat niet alleen om techniek en trainingsschema’s”, zegt Koek. ,,Je hebt met mensen te maken. Pubers. Zowel in het onderwijs als in het zwemmen is het een kwestie van de juiste toon zoeken. Hoe zitten zwemmers of leerlingen in elkaar, hoe ga je daarmee om? Daar moet je zowel als coach en als leraar over nadenken.”
In de ruim elf jaar dat hij zwemcoach is, merkte Koek naar eigen zeggen hoe hij veranderde. ,,In het begin vond ik het bijvoorbeeld belangrijk om aardig gevonden te worden. Inmiddels is dat wel weg. Maar ja, als je net begint is zoiets menselijk, denk ik. In het onderwijs is dat net zo.” Toch laat hij nimmer over zich heen lopen.
,,Ik kan boos zijn, geïrriteerd ook. Maar je zult me niet over de rooie zien. Als ik boos ben, ben ik dat met een reden. De dingen die ik dan zeg, zeg ik weloverwogen. Met een gedachte erachter om iemand iets te leren, of dat nou een zwemmer is of een leerling.” Met een glimlach: ,,Ik maak ook wel grappen, hoor. Hoewel de zwemmers dat meestal maar flauwe grappen vinden, geloof ik.”
Vrijheid is ook een groot goed, zeker in het zwemmen. Of beter nog, zoals Koek het verwoordt: ,,Zelfstandigheid. Naarmate je zwemmers ouder worden, krijgen ze bij mij meer inbreng. Bij junioren stippel je meer de weg uit dan bij senioren.” Nog een ander steekwoord van de ‘methode-Koek’ is samenwerken. ,,Dat is het toverwoord”, zegt hij. ,,Zwemmen is in principe een individualistische sport, maar ik geloof in samenwerken. Mét elkaar leren en ván elkaar leren.”
Komend weekeinde in Heerenveen zal het ook vast weer zijn vruchten afwerpen tijdens de Nederlandse kampioenschappen voor junioren. Koek is er bij, als trainer van de groeibriljanten die deel uitmaken van het Orca Regionaal Talententeam (ORT). Het ORT is al sinds de oprichting in 2007 een succes. Dat blijkt wel uit het feit dat het ORT in 2009 door de gemeente Leeuwarden tot Friese sportploeg van het jaar werd verkozen.
Kindje
Met een beetje verbeelding kan het ORT als een kindje van Koek worden gezien, want hij is vanaf het begin een van de de drijvende krachten achter het ORT geweest. Als de naam van het talententeam valt, komt meteen naast het leraar- en zwemtrainer zijn nog een eigenschap tevoorschijn van de geboren en getogen Leeuwarder: bescheidenheid. Want Koek haast zich te zeggen dat hij het de afgelopen drie jaar ,,natuurlijk niet alleen heeft gedaan.” Toegegeven: omdat diverse partijen en instanties er positief tegenover stonden, kon het ORT van de grond komen.
,,De BV Sport was belangrijk”, blikt Koek terug op het begin. ,,Zij stonden er als beheerder van zwembad het Kalverdijkje achter en zorgden ervoor dat we meer water en dus trainingsuren tot onze beschikking kregen voor het ORT. Ook werken we goed samen met FitPlan (fitnesscentrum in Leeuwarden, red.). En ik ben natuurlijk niet de enige in de begeleiding, we hebben een goed team.”
In het talententeam zitten jeugdige talent van zowel Orca als van verenigingen uit de buurt. Wat te denken van het Overijsselse zwemtalent Annamarie Worst, die uit helemaal uit Wezep kwam om zich bij het ORT te voegen. Anderen die inmiddels nationaal of internationaal furore maakten, zijn Femke Leenstra, Marre Zandringa en al eerder Ilse Kraaijeveld.
Zandringa is een van de ORT-zwemsters die in Heerenveen een gooi naar de medailles zal doen. Daarnaast komen ook Cyntia Verkaik, Evelien van Ruiten, Anneliene Zuidema, Marcel van der Heide, Willem-Kees Roos en Ramon Fredrik in actie.
Bij die laatste naam klinkt tussen een slok koffie en een hap van zijn stroopwafel door, een lach bij Koek. ,,Ik kende Ramon niet als zwemmer. Maar met de school deden we mee aan een zwemonderdeel tijdens een soort Olympische Spelen in het onderwijs. Zo leerde ik Ramon kennen, die bleek op de 25 meter heel erg snel en toen heb ik gezegd: kom eens trainen met het ORT. Zodoende is hij er bij gekomen.”
Voor wie er nog aan twijfelde, biedt die anekdote uitkomst: de combinatie tussen leraar, coach en Koek is dus écht een goede.